Frank
Vandenbroucke

Minister van Sociale Zaken en Volksgezondheid Frank Vandenbroucke lanceert vandaag, op de dag van de Mantelzorger, zijn actieplan mantelzorg. Dit plan moet mantelzorgers meer ademruimte geven door te zorgen voor administratieve vereenvoudiging en betere ondersteuning. “Mantelzorgers zorgen voor kwetsbare naasten. Wij moeten zorgen voor hen”, aldus minister Vandenbroucke. 

Mantelzorgers vervullen een belangrijke rol in onze maatschappij. In België zijn er in totaal meer dan 30.000 erkende mantelzorgers, maar het aantal personen dat regelmatig informele zorg verleent, ligt nog een stuk hoger. Mantelzorgers zijn gewone mensen: partners, kinderen, ouders, buren of vrienden. Stuk voor stuk mensen die het beste van zichzelf geven om te zorgen voor anderen. Zorgtaken die ze combineren met hun job, naar school gaan, etc.  

Om het werk van mantelzorgers te verlichten, gaf de ministerraad in februari een mandaat aan minister Vandenbroucke, in samenwerking met ministers Beenders, Clarinval en Simonet, om met een actieplan rond mantelzorg te komen. Vandaag, op de dag van de Mantelzorger, lanceert minister Vandenbroucke zijn plan. Hij bouwt hier voort op beslissingen die in het parlement en door minister Clarinval zijn gemaakt. 

Het actieplan mantelzorg vertrekt vanuit de noden van de mantelzorgers, biedt hen de erkenning die ze verdienen en zorgt ervoor dat zoveel mogelijk obstakels waar mantelzorgers tegenaan lopen, worden weggenomen. Het plan moet ervoor zorgen dat mantelzorgers zich kunnen focussen op de zorg die ze bieden, en niet moeten bezig zijn met allerlei randzaken.  

“Mensen die zorgen voor kwetsbare familie of vrienden zijn een cruciale schakel in de solidaire samenleving waarin we leven. Mantelzorgers zetten zich in voor anderen die hulp nodig hebben en we moeten dat koesteren”, aldus minister Vandenbroucke. “Mantelzorgers zorgen voor anderen. Wij moeten zorgen voor hen. Dat zijn we aan hen verplicht. Met het actieplan nemen we drempels weg en geven we mantelzorgers de ondersteuning die ze nodig hebben, zodat ze zich kunnen focussen op de zorg voor hun naaste zonder hier zelf aan onderdoor te gaan.”  

Het actieplan Mantelzorg 

Het actieplan Mantelzorg omvat vier verschillende pijlers en bevat allerlei verschillende maatregelen om de mantelzorger beter te ondersteunen. We lichten er een paar uit. 

1. Administratieve vereenvoudiging 

• De aanvraag van een mantelzorgerkenning moet zo eenvoudig mogelijk verlopen. Mantelzorgers mogen niet geconfronteerd worden met onnodige administratieve lasten, zij hebben andere zorgen aan hun hoofd. De aanvraagformulieren worden daarom aangepast om onduidelijkheden op te heffen en er wordt onderzocht hoe we duidelijkheid kunnen scheppen in de wirwar van medische schalen die op het attest vermeld staan. Tot slot onderzoeken we of we op termijn een digitale aanvraagprocedure kunnen invoeren.
• Automatische verlenging van de erkenning met sociaal voordeel: wanneer een zogenaamde erkenning sociaal voordeel wordt toegekend aan de mantelzorger van een zorgbehoevende met een permanente aandoening (zoals bv de zorg voor een gehandicapt kind), wordt de mantelzorgerkenning met sociaal voordeel automatisch verlengd. 

2. Informatietransparantie: betere toegang tot relevante informatie op verschillende niveaus 

• Door de complexe bevoegdheidsverdeling is er ook veel onduidelijkheid betreffende welke informatie je waar kan bekomen. Een mantelzorger ziet al snel tussen het bos de bomen niet meer. We zetten daarom in op een toegankelijk en centraal informatiepunt waar alle noodzakelijke informatie gebundeld wordt en waar de mantelzorger meteen de juiste hulp vindt.
• Uit onderzoek bleek dat mantelzorgers proactief geïnformeerd willen worden over welke ondersteuning mogelijk is. Zelf uitzoeken waar de noodzakelijke informatie zich bevindt, wordt voor hen als een zware last ervaren. Daarom zorgen we ervoor dat mantelzorgers in de toekomst bij hun erkenning meteen doorverwezen naar de juiste informatie over hun specifieke situatie (mantelzorg = maatwerk).
• Toegang tot noodzakelijke, gedeelde gezondheidsgegevens: we onderzoeken hoe we een juridisch kader kunnen creëren zodat de mantelzorger als deel van het zorgteam van de zorgbehoevende toegang krijgt tot noodzakelijke en gedeelde gezondheidsdata. 

3. Flexibilisering verlof en gerichte ondersteuning 

• Het parlement heeft een wetsvoorstel goedgekeurd waardoor werknemers, in samenspraak met de werkgever, vanaf 1 juli mantelzorgverlof kunnen opnemen in periodes van minimaal 1 week in plaats van momenteel minimaal 1 maand.   
• Er bestaat een ruim aanbod eerstelijnspsychologische hulp. We promoten actief dat het bestaande ruime aanbod ook toegankelijk is voor mantelzorgers. Er wordt een bijzondere focus gelegd op het verhogen van de informatie over het beschikbare aanbod voor jonge mantelzorgers, bij wie werd aangetoond dat de mentale en lichamelijke gezondheid minder gunstig is dan die van jonge niet-mantelzorgers.  

4. Erkenning en zichtbaarheid 

• Mantelzorgers gaven aan ook bij ziekenhuisopname meer betrokken te worden bij de zorg van hun naaste. Er bestaan toolkits voor ziekenhuizen om mantelzorgers te betrekken, maar die worden nog niet voldoende ingezet. We zorgen dat de toolkits breed verspreid geraken en ziekenhuizen hiermee aan de slag gaan om mantelzorgers beter te betrekken. Hiermee bieden we ziekenhuizen de nodige handvaten om op eigen tempo acties te implementeren rond verruimde toegang (toegang buiten de bezoekuren), participatie bij overleg, en instructies voor medische zorg, waardoor de mantelzorger een volwaardige partner in het zorgtraject wordt.
• We integreren het begrip mantelzorger (met en zonder sociaal voordeel; via een aanvinkvakje) in het GMD zodat (huis)artsen op de hoogte zijn van het feit dat een persoon mantelzorger is, hier actief naar kunnen informeren en indien nodig door te verwijzen naar de relevante instellingen. Uit onderzoek bleek dat de huisarts een centrale rol inneemt in het verstrekken van informatie. 

Minister Vandenbroucke engageert zich tot slot om de situatie van mantelzorgers te blijven opvolgen. Er loopt een KCE-studie over de onvervulde gezondheidsbehoeften van mantelzorgers. Deze studie wordt in het voorjaar van 2027 opgeleverd. We volgen de resultaten nauwgezet op en sturen het beleid bij waar nodig.  

Tenslotte erkennen we dat het mantelzorgbeleid op verschillende niveaus zit. We zetten daarom in op een gecoördineerd beleid met de deelstaten. Een verbetering van de situatie van mantelzorgers is alleen maar haalbaar mits elke bevoegde ministers en deelentiteit zijn/haar engagement opneemt. Dit actieplan bevat daarom ook maatregelen die een gezamenlijke uitvoering vereisen. 

Het volledige plan vindt u hier: