Frank
Vandenbroucke

Mobiele crisisteams geestelijke gezondheidszorg zullen in de toekomst o.a. politiediensten en spoeddiensten in dit land bijstaan wanneer ze moeten uitrukken voor personen met psychische problemen. Deze aanpak, die in de Stad Brussel met succes werd uitgerold, zorgt voor beter hulp voor mensen in een psychiatrische crisissituatie.

In november 2023 lanceerde minister Vandenbroucke samen met de burgemeester van Stad Brussel, Philippe Close, het pilootproject EMUT (Équipe Mobile d’Urgence – Urgentie Mobiel Team) in Brussel. Dit project zorgde ervoor dat professionals uit de geestelijke gezondheidszorg politiemensen bijstaan wanneer deze geconfronteerd werden met mensen met psychische problemen. Deze gezondheidsprofessionals konden dan op basis van hun expertise beslissen wat er met de persoon in kwestie moest gebeuren.

Het project vertrok vanuit drie ambities:

• De politie ondersteunen bij acute psychiatrische crisissituaties;
• De opvang in de gemeenschap bevorderen, zo dicht mogelijk bij de leefomgeving van de betrokken persoon;
• Gedwongen opnames (beschermende observatiemaatregel) vermijden door menselijke en aangepaste alternatieven te verkiezen.

Dik 2 jaar later is het duidelijk dat dit pilootproject succesvol is. Tussen januari 2024 en december 2025 werden de teams in totaal 484 keer opgeroepen door de politiediensten — gemiddeld één oproep per dag. Deze oproepen leidden tot 324 interventies op het terrein (meer dan twee derde van de oproepen). De interventies hebben geleid tot een menselijker en beter aangepaste begeleiding, hebben het gebruik van dwang verminderd en de toegang tot psychiatrische zorg vergemakkelijkt voor mensen die vaak ver van bestaande zorgstructuren staan.

“EMUT is ontstaan vanuit een zeer concrete vaststelling van de politieagenten zelf: zij staan in de frontlinie bij psychische noodsituaties, maar zij zijn geen artsen en geen psychologen,” zegt Philippe Close, burgemeester van de Stad Brussel. “We hebben ervoor gekozen om naar die realiteit op het terrein te luisteren en er op een andere manier op te antwoorden, dooreen preventieve en menselijke aanpak uit te bouwen, in plaats van een louter repressieve. Dat deze Brusselse ervaring vandaag een nationaal model wordt, is een sterke erkenning van deze geïntegreerde methode, ten dienste van de meest kwetsbare mensen.”

Minister Vandenbroucke heeft daarom beslist om dit pilootproject uit te breiden over het hele land. “We willen mensen op elk moment de best mogelijke zorg kunnen geven. Met de uitbreiding van het Brusselse pilootproject over heel het land zorgen we voor een humane, meer gecoördineerde en doeltreffende aanpak van psychiatrische crisissituaties. Zo zullen mensen en hun omgeving die door een crisis gaan, geholpen worden door personen die hiervoor zijn opgeleid. Deze werking vormt een echte brug tussen gezondheid, politie en justitie en dit ten dienste van de meest kwetsbare burgers,” aldus Frank Vandenbroucke, minister van Volksgezondheid en Sociale Zaken.

Ten opzichte van het Brusselse pilootproject, werden er wel nog wat aanpassingen gedaan:

• Zo is het de bedoeling dat de mobiele teams enerzijds langer bereikbaar zijn (8u–23u, 7/7)
• Niet alleen de politie maar ook huisartsen en spoeddiensten zullen een beroep kunnen doen op de teams.
• Het is de bedoeling dat er per zorgnetwerk één centraal telefoonnummer komt.
• Tot slot wordt er naast de triage en interventie, ook een mogelijkheid tot klinische observatie toegevoegd. Hierdoor kunnen mensen intensief opgevolgd worden op korte termijn. Dit moet onnodige spoedopnames vermijden.

Minister van Veiligheid en Binnenlandse Zaken Bernard Quintin benadrukt het belang van een geïntegreerde aanpak tussen politie en hulpverlening in kwetsbare situaties: “Het aantal politie-interventies bij personen in mentale nood is de voorbije jaren sterk toegenomen. Daarom kiezen we resoluut voor een geïntegreerde aanpak, met sociale patrouilles en nauwe samenwerking tussen politie en hulpverlening. Met EMUT brengen we gemengde teams samen op het terrein, zodat escalatie wordt voorkomen. Zo staat de politie er niet langer alleen voor in complexe en bijzonder kwetsbare situaties. EMUT vervangt de politie niet, maar versterkt haar.”

De netwerken GGZ zijn alvast volop bezig met de uitrol. 13 van de 21 netwerken zijn effectief reeds gestart en alle netwerken, op 1 netwerk na, zullen operationeel zijn in de eerste helft van 2026.

De federale regering voorziet voor deze uitrol een financiering van 26,8 miljoen euro.